Novi nacionalni park na obali Novog Južnog Velsa trebalo bi da zaštiti hiljade koala, desetine hiljada drugih ugroženih životinja i ostatke drevnih prašuma Gondvane.
Australija je dobila jedno od najvećih novih zaštićenih područja u Novom Južnom Velsu – Veliki nacionalni park koala, koji se prostire na oko 315.000 hektara na obali Kofs.
Park je formiran povezivanjem približno 175.000 hektara državnih šuma sa već postojećim zaštićenim područjima. Njegova površina približno je jednaka površini Nacionalnog parka Plave planine ili Nacionalnog parka Košćuško.
Glavni razlog za njegovo formiranje je zaštita koala, čija je populacija u Novom Južnom Velsu poslednjih decenija značajno opala. Ova vrsta je u toj australijskoj saveznoj državi proglašena ugroženom 2022. godine, a ranija parlamentarna istraga upozorila je da bi koale mogle potpuno nestati iz regiona pre 2050. godine.
Prema procenama, novi park mogao bi da zaštiti oko 12.000 koala, približno 36.000 velikih jedrilica – torbara poznatih po sposobnosti da jedre između stabala – kao i više od 150 drugih ugroženih vrsta.
Zaštita koala i drevnih šuma
Veliki nacionalni park koala obuhvata ostatke drevnih prašuma Gondvane, kao i staništa retkih vrsta biljaka, među kojima su i pojedine vrste orhideja.
Jedan od ciljeva je da se očuvaju šumski predeli koji predstavljaju ključna staništa koala, ali i da se povežu njihovi fragmentisani delovi.
U okviru parka biće angažovani i starosedelački rendžeri, koji će, osim zaštite prirode, raditi na očuvanju kulturnog nasleđa i tradicionalnih vrednosti tog područja.
Park bi trebalo da ima značaj i za lokalnu ekonomiju. Australijske vlasti planiraju ulaganja od dodatnih 60 miliona australijskih dolara u staze, kampove i infrastrukturu za avanturistički turizam.
Ideja je da Veliki nacionalni park koala vremenom postane destinacija koja će privlačiti međunarodne posetioce, slično kao što to danas čine Uluru i Veliki koralni greben.
Godine borbe za zaštitu šuma
Ideja o parku pojavila se još 2010. godine, kada su ekolozi, zabrinuti zbog pada broja koala, pokrenuli istraživanja njihovih staništa. Projekat je kasnije dobio podršku nekadašnjeg službenika nacionalnih parkova Ešlija Lava, a vlada Novog Južnog Velsa obavezala se na njegovo formiranje tokom predizborne kampanje 2023. godine.
Međutim, proces zaštite nije prošao bez problema.
Dok su se granice budućeg parka još definisale, organizacije za zaštitu prirode dokumentovale su seču i degradaciju oko 15.000 hektara šuma unutar predloženog područja.
Vlada je u međuvremenu zabranila seču u 106 posebno označenih „koala čvorišta“, koja su obuhvatala oko 12.000 hektara, ali je najveći deo predloženog područja i dalje bio otvoren za eksploataciju dok su pregovori trajali.
Proglašenjem parka seča je sada završena na celom njegovom području.
To predstavlja veliki korak za zaštitu prirode, ali ekolozi upozoravaju da se izgubljeno stanište ne može jednostavno vratiti.
Ono što je posečeno ne može brzo da se nadoknadi
Stara stabla i šume koje koale koriste za ishranu i sklonište zahtevaju decenije, pa čak i duže, da se obnove.
Zbog toga zaštitnici prirode upozoravaju da proglašenje parka jeste značajan uspeh, ali da ne može u potpunosti da poništi štetu nastalu tokom prethodnih godina.
Poseban problem predstavlja činjenica da su pojedini delovi šume posečeni upravo u periodu kada je formiranje parka već bilo najavljeno.
Ipak, završetak seče znači da će preostala staništa sada biti pod trajnom zaštitom.
Može li zaštita prirode biti i ekonomski isplativa?
Veliki nacionalni park koala predstavlja i zanimljiv primer promene pogleda na vrednost prirodnih resursa.
Prema analizi Univerziteta u Njukaslu, park bi kroz razvoj turizma mogao da doprinese otvaranju oko 9.800 regionalnih radnih mesta i generiše oko 330 miliona australijskih dolara zarada tokom 15 godina.
To je znatno više od ekonomskih koristi koje je, prema dostupnim analizama, donosila eksploatacija autohtonih šuma.
Zbog toga pristalice parka smatraju da očuvanje prirode ne mora da bude suprotstavljeno ekonomskom razvoju. Naprotiv, očuvani ekosistemi mogu postati osnova za održivi turizam, nova radna mesta i dugoročni razvoj lokalnih zajednica.
Veliki nacionalni park koala sada predstavlja jedno od najznačajnijih novih zaštićenih područja u Novom Južnom Velsu. Njegov uspeh, međutim, zavisiće od toga koliko će preostala staništa biti očuvana i da li će koale imati dovoljno prostora i hrane da se njihova populacija oporavi.
Za vrstu čiji opstanak sve više zavisi od očuvanja šuma, zaštita staništa mogla bi da bude najvažniji korak ka tome da koale i u budućnosti ostanu deo australijskog ekosistema.
Foto: Unsplash/Ellicia
