Bez kreveta i gradske buke, uz cvrkut ptica i zvuke prirode, mnogi ljudi zapravo spavaju bolje – a naučnici tvrde da boravak i spavanje na otvorenom mogu imati pozitivan uticaj i na fizičko i na mentalno zdravlje.
Istraživanja pokazuju da većina ljudi danas odlazi na spavanje mnogo nakon zalaska sunca, što remeti prirodni cirkadijalni ritam organizma. Naučnici su otkrili da čak i vikend proveden u kampovanju može da „resetuje“ unutrašnji biološki sat i pomeri vreme uspavljivanja nekoliko sati ranije. To može pomoći u smanjenju rizika od zdravstvenih problema povezanih sa kasnim odlaskom na spavanje, uključujući depresiju, gojaznost i kardiovaskularne bolesti.
Pre petnaest godina, Kenet Rajt iz Laboratorije za san i hronobiologiju Univerziteta Kolorado Boulder poveo je grupu ljudi na jednotedeljno kampovanje u Stenovitim planinama, bez telefona i veštačkog osvetljenja. Učesnici su tokom dana bili izloženi višestruko većoj količini prirodne svetlosti nego inače, a rezultati su pokazali da se njihov cirkadijalni ritam pomerio dva sata ranije.
Naučnici su merili i nivo melatonina, hormona koji reguliše san, i otkrili da je kod ljudi koji su kampovali organizam bio bolje usklađen sa prirodnim ciklusom dana i noći. Rajt ističe da moderno veštačko osvetljenje često zbunjuje naš biološki sat, zbog čega telo i nakon jutarnjeg buđenja „misli“ da bi još trebalo da spava.
Veštačko svetlo vs kvalitetan san
Dodatna istraživanja pokazala su da su ljudi tokom zimskog kampovanja spavali i više od dva sata duže nego kod kuće, uprkos tome što su se tokom noći češće budili. Naučnici smatraju da uklanjanje veštačkog svetla može imati koristi koje prevazilaze sam kvalitet sna, jer prevelika izloženost svetlu tokom noći može uticati na krvni pritisak, hormone i simptome depresije.
Poseban uticaj imaju i zvuci prirode. Istraživanje organizacije The Camping and Caravanning Club, sprovedeno među 1.000 kampera, pokazalo je da bi više od polovine ispitanika preporučilo spavanje na otvorenom ljudima koji imaju problem sa nesanicom. Mnogi tvrde da ih umiruju zvuci kiše, talasa, šuštanja lišća, cvrkuta insekata, pa čak i grmljavina.
Ipak, stručnjaci napominju da je potrebno vreme da se organizam navikne na spavanje napolju. Prve noći kampovanja često su ispunjene neobičnim zvucima i češćim buđenjem, ali se već nakon nekoliko dana telo prilagođava novom okruženju.
Za početnike, kampovanje danas ne mora da bude skupo, jer pojedine kompanije prodaju polovne šatore, a u nekim mestima moguće ih je čak i pozajmiti iz biblioteka. Stručnjaci savetuju i dobru izolaciju između tela i zemlje, kao i izbegavanje postavljanja šatora ispod drveća tokom kiše.
Iako kampovanje nije moguće za svakoga, naučnici smatraju da se deo prirodnog ritma može preneti i u svakodnevni život – smanjenjem upotrebe jakog veštačkog svetla u večernjim satima i ranijim odlaskom na spavanje. Cilj je jednostavan: više tame noću, više prirodne svetlosti tokom dana i organizam koji je ponovo usklađen sa prirodom.
Foto: kevin-ianeselli/dominik-jirovsky/unsplash
