Poljoprivrednici se sve više okreću uzgoju lekovitog i aromatičnog bilja, a među kulturama koje privlače posebnu pažnju nalazi se i matičnjak (Melissa officinalis). Ova višegodišnja biljka može da ostane na istoj parceli i do deset godina, a nakon početnog ulaganja troškovi održavanja su znatno manji nego kod mnogih drugih useva.

Zbog stabilnog prinosa i široke primene u farmaceutskoj, prehrambenoj i kozmetičkoj industriji, matičnjak se sve češće navodi kao jedna od isplativijih kultura za dugoročnu proizvodnju.

Kolika zarada može da se ostvari?

Za podizanje zasada potrebno je uložiti oko 1.200 evra po hektaru. U taj iznos ulaze priprema zemljišta, nabavka sadnog materijala i osnovno đubrenje.

U prvoj godini prinos suve biljne mase iznosi oko 1,5 tona, dok od druge godine biljka dostiže punu rodnost i daje između dve i tri tone po hektaru.

Zbog toga je zarada u prvoj godini skromnija i procenjuje se na oko 300 evra po hektaru, dok se od druge godine, u zavisnosti od prinosa i prodajne cene, može kretati između 2.000 i više od 3.100 evra po hektaru.

Kakvi uslovi odgovaraju matičnjaku?

Matičnjak najbolje uspeva:

• na nadmorskim visinama do 1.000 metara;
• na plodnim zemljištima bogatim humusom sa dobrom drenažom;
• u područjima sa umereno-kontinentalnom klimom i najmanje 600 milimetara padavina godišnje.

Za kvalitetnu proizvodnju etarskog ulja važno je da biljka ima dovoljno vlage i svetlosti tokom vegetacije.

Kako se sadi?

Direktna setva na otvorenom uglavnom se ne preporučuje, jer je seme veoma sitno i sporo klija.

Najčešće se koriste dva načina proizvodnje:

• proizvodnja rasada koji se u proleće ili jesen presađuje na stalno mesto;
• razmnožavanje deljenjem busena starijih biljaka i sadnja novih sadnica.

Održavanje i berba

Tokom prve godine neophodno je redovno zalivanje, naročito u periodima bez padavina. Kada se zasad razvije, biljka postaje otpornija, ali i dalje najbolje rezultate daje uz odgovarajuću negu.

Matičnjak se kosi dva do tri puta godišnje, neposredno pre cvetanja, na visini od oko deset centimetara iznad zemlje. Nakon košenja preporučuje se brzo sušenje u hladu ili u sušarama na temperaturi do 40 stepeni kako bi se sačuvala etarska ulja i kvalitet biljke.

Kako ekstremne vrućine utiču na pčele i proizvodnju hrane

Gde se prodaje?

Proizvođači matičnjaka mogu da ostvare prihod na više načina. Najčešće se biljka prodaje kao sušena sirovina otkupljivačima, ali veću vrednost može doneti organska proizvodnja ili direktna prodaja pakovanog sušenog lišća biljnim apotekama i specijalizovanim prodavnicama.

Cena sušenog matičnjaka kreće se od oko 250 do 1.200 dinara po kilogramu, u zavisnosti od kvaliteta, načina prerade i kanala prodaje.

Foto: Unsplash/victor-serban/jessie-maxwell