Nekada je naseljavao ogroman deo Severne Amerike, od Meksika do Arktika, a danas je grizli medved jedna od najugroženijih životinjskih vrsta na prostoru Sjedinjenih Američkih Država. Dana 28. jula 1975. godine dobio je saveznu zaštitu kao ugrožena vrsta, nakon decenija lova, uništavanja staništa i širenja ljudskih naselja.
Pre nego što su evropski doseljenici počeli da šire svoja naselja na zapad SAD, grizli medvedi živeli su na velikom delu teritorije zapadno od reke Misisipi – od današnjeg Meksika pa sve do Arktičkog kruga.
Za domorodačke narode grizli je imao poseban značaj i često je smatran svetom životinjom. Ipak, lov na ove medvede postojao je i ranije, jer je ubistvo grizlija predstavljalo dokaz snage, dok su njegove velike kandže bile cenjeni simbol statusa.
Evropski istraživači koji su prolazili kroz zapadne delove Amerike često su beležili susrete sa ovom životinjom, impresionirani njenom veličinom, snagom i brzinom.
Tokom ekspedicije Luisa i Klarka početkom 19. veka, istraživači su se više puta susretali sa grizlijima. U svojim zapisima opisivali su ih kao moćne životinje koje su predstavljale ozbiljan izazov za ekspediciju.
Lov i gubitak staništa gotovo su ih izbrisali
Širenje naselja, intenzivan lov i uništavanje prirodnih staništa doveli su do dramatičnog pada broja grizlija.
Kalifornija je nekada bila dom za oko 10.000 ovih medveda, a njihov lik čak se nalazi na zastavi savezne države. Međutim, do 1924. godine grizliji su tamo potpuno nestali.
Tokom narednih decenija izgubili su svoja prirodna staništa i u državama poput Teksasa, Nebraske, Oklahome, Kanzasa, Arizone, Novog Meksika, Oregona, Jute i Dakote.
Do 1970-ih, van Aljaske, preostale su samo male izolovane populacije u pojedinim oblastima Montane, Vajominga i Ajdaha.
Zaštita donela prve znakove oporavka
Kako bi se sprečilo potpuno nestajanje vrste, američki Kongres je 28. jula 1975. godine stavio grizlija pod zaštitu Zakona o ugroženim vrstama (Endangered Species Act).
Nova pravila zabranila su lov i hvatanje ovih životinja, što je omogućilo postepeni oporavak populacije.
Ipak, grizli i dalje ostaje ugrožen. Danas u kontinentalnom delu SAD živi oko 1.500 jedinki, a gotovo polovina njih nalazi se u Nacionalnom parku Glacier i Nacionalnom parku Jelouston.
Budućnost grizlija zavisi od ljudi
Opstanak grizli medveda u budućnosti zavisiće od toga koliko će ljudi biti spremni da zaštite velika prirodna područja i omoguće životinjama dovoljno prostora za kretanje i preživljavanje.
Priča o grizliju pokazuje koliko brzo jedna dominantna vrsta može nestati kada se prirodna ravnoteža naruši – ali i da ciljane mere zaštite mogu pomoći njenom oporavku.
Foto: Unsplah/Getty Images
