Regenerativna poljoprivreda više nije samo koncept o kojem se govori u stručnim krugovima. Novi dokumentarni film „Groundswell“ prikazuje poljoprivrednike, naučnike i starosedeoce na pet kontinenata koji već menjaju način na koji obrađuju zemlju, od obnove kvaliteta zemljišta do smanjenja upotrebe hemijskih inputa.
„Groundswell“, koji je od juna dostupan na Amazon Prime Video, treći je deo dokumentarne trilogije posvećene regenerativnoj poljoprivredi. Serijal je počeo filmom „Kiss the Ground“ 2020. godine, a nastavljen ostvarenjem „Common Ground“ 2023. godine.
Ovoga puta fokus je na ljudima koji regenerativne principe već primenjuju u praksi. Film prati poljoprivrednike, stočare, naučnike i predstavnike starosedelačkih zajednica širom sveta i pokazuje kako različiti pristupi mogu doprineti obnovi zemljišta, boljem zadržavanju vode i otpornijoj proizvodnji hrane.
Šta je regenerativna poljoprivreda?
Za razliku od modela koji se prvenstveno oslanja na intenzivnu obradu zemljišta i velike količine sintetičkih đubriva i pesticida, regenerativna poljoprivreda nastoji da obnovi zdravlje zemljišta i prirodne procese u ekosistemu.
Među osnovnim principima su smanjivanje obrade zemljišta, njegovo stalno prekrivanje vegetacijom, očuvanje živog korena tokom cele godine, veća raznovrsnost useva i kombinovanje biljne i stočarske proizvodnje. Važan deo pristupa je i prilagođavanje prakse lokalnim uslovima, umesto primene jednog univerzalnog modela.
Jedan od primera prikazanih u filmu dolazi sa američkog Srednjeg zapada, gde poljoprivrednici koriste pokrovne useve kako bi smanjili eroziju. Drugi primeri pokazuju kako tradicionalna znanja starosedelačkih zajednica o zemljištu, biljkama i sezonskim ciklusima mogu da se uklope sa savremenim naučnim saznanjima.
Zašto je zdravlje zemljišta važno za klimatsku otpornost?
Zemljište nije samo podloga na kojoj raste hrana. Zdravo zemljište može da zadrži više vode, poboljša kruženje hranljivih materija i doprinese skladištenju ugljenika.
To je posebno značajno u uslovima sve češćih suša i ekstremnih padavina. Zemljište bogato organskom materijom može bolje da upija kišnicu, čime se smanjuje površinsko oticanje vode i rizik od erozije, dok istovremeno biljkama može da obezbedi više vlage tokom sušnih perioda.
Prema podacima koje film predstavlja, oko trećine svetskog površinskog sloja zemljišta već je degradirano, zbog čega se pitanje njegove obnove sve češće posmatra kao jedan od važnih elemenata budućnosti proizvodnje hrane.
Od koristi za prirodu do koristi za poljoprivrednike
Regenerativna poljoprivreda nije samo ekološko pitanje. Promena načina proizvodnje može imati i ekonomsku dimenziju.
Poljoprivrednici u filmu govore o smanjenju troškova kada se zemljište postepeno oporavlja i kada je potrebno manje sintetičkih đubriva i pesticida. Raznovrsnija proizvodnja može da smanji zavisnost od jednog useva, dok proizvodi sa dodatom vrednošću i sertifikatima mogu otvoriti nove tržišne mogućnosti.
Ipak, prelazak na regenerativne modele nije jednostavan. Tokom perioda tranzicije prinosi mogu privremeno da budu niži, dok ulaganja u promenu načina proizvodnje predstavljaju dodatni finansijski rizik. Problem je i to što su postojeće tržišne i subvencijske strukture u mnogim zemljama i dalje prilagođenije konvencionalnoj, industrijskoj poljoprivredi.
Cilj – milijarda hektara do 2030. godine
Premijera filma prati i pokretanje inicijative One Billion Acres, čiji je cilj da do 2030. godine regenerativni modeli obuhvate milijardu akri zemljišta širom sveta. Prema podacima inicijative, oko 345 miliona akri trenutno je sertifikovano kao regenerativno zemljište ili se nalazi u procesu prelaska na takav model.
„Groundswell“ tako završava trilogiju započetu pre šest godina, ali ne predstavlja kraj priče o regenerativnoj poljoprivredi. Naprotiv, film pokušava da pokaže da promena više nije ograničena na pojedinačne pionire, već da se slični modeli razvijaju na različitim kontinentima i u različitim klimatskim uslovima.
Poruka filma je jednostavna: obnova zemljišta nije samo pitanje načina na koji proizvodimo hranu danas, već i toga kakve ćemo uslove ostaviti za poljoprivredu budućih generacija.
Foto: Unsplash/Getty Images
