Od 1979. godine ledeni pokrivači Grenlanda i Antarktika izgubili su oko 12,5 biliona tona leda, što je doprinelo porastu globalnog nivoa mora za oko 3,2 centimetra. Naučnici upozoravaju da se gubitak leda ubrzava.
Grenland i Antarktik izgubili su ukupno oko 12,5 biliona tona leda od 1979. godine, pokazuje velika naučna analiza zasnovana na više od četiri decenije satelitskih posmatranja. Toliki gubitak ledene mase doprineo je porastu prosečnog globalnog nivoa mora za oko 3,2 centimetra.
Podaci pokazuju da ledeni pokrivači nisu gubili masu istim tempom tokom celog posmatranog perioda. Tokom 1970-ih, 1980-ih i početkom 1990-ih promene su bile relativno male, da bi gubitak leda počeo da se ubrzava. Najizraženije ubrzanje zabeleženo je tokom 2010-ih.
Okeani imaju važnu ulogu u topljenju leda
Prema istraživanju, oko 84 odsto ukupnog gubitka leda povezano je sa povećanim oticanjem ledene mase u okeane, dok se preostalih 16 odsto odnosi na procese na površini ledenih pokrivača.
Toplija morska voda može da prodire ispod i oko ivica glečera, gde doprinosi njihovom topljenju i povlačenju. Kada glečeri počnu brže da se kreću prema okeanu, veća količina leda završava u moru.
„Postoji jasan trend da ledeni pokrivači gube sve više mase i da se taj gubitak povećava iz decenije u deceniju“, navodi Inès Otosaka, naučnica koja se bavi proučavanjem leda na Univerzitetu Northumbria.
Prema njenim rečima, promene su jasno povezane sa rastom temperature vazduha i okeana. Jedan od primera je glečer Jakobshavn na Grenlandu, za koji Otosaka navodi da se na pojedinim delovima povlači brzinom i do 50 metara dnevno.
Šta gubitak leda znači za nivo mora?
Gubitak leda sa Grenlanda i Antarktika već utiče na globalni nivo mora. Prema novoj analizi, topljenje ovih ledenih pokrivača doprinelo je njegovom rastu za oko 3,2 centimetra od 1979. godine.
Iako nekoliko centimetara možda ne zvuči mnogo, posledice mogu biti značajne za priobalna područja. Procene pokazuju da bi svaki dodatni centimetar rasta nivoa mora mogao da izloži još oko dva do tri miliona ljudi godišnjim poplavama duž obala.
Rast nivoa mora ne znači samo češće poplave tokom ekstremnih vremenskih događaja. Viši nivo mora povećava i rizik od erozije obale i prodora morske vode u područja koja se nalaze uz obalu.
Kratkoročno usporavanje ne menja dugoročan trend
Istraživači su primetili da se gubitak leda usporio između 2020. i 2023. godine. Međutim, to ne tumače kao preokret dugoročnog trenda.
Kratkoročne promene mogu biti posledica vremenskih obrazaca koji se razlikuju od godine do godine, dok ledeni pokrivači na promene temperature reaguju sporije. Njihov odgovor na zagrevanje može se razvijati tokom više decenija.
To znači da bi gubitak leda mogao da se nastavi i u slučaju stabilizacije globalnog zagrevanja, jer posledice prethodnih promena temperature još neko vreme utiču na ponašanje velikih ledenih masa.
Istraživanje, koje objedinjuje satelitske podatke o promenama na Grenlandu i Antarktiku, objavljeno je u časopisu Scientific Data. Njegov značaj je i u dužini posmatranog perioda, jer omogućava naučnicima da promene u ledenim pokrivačima sagledaju kroz više decenija, a ne samo kroz pojedinačne godine.
Foto: Magnific/baronizan2
