Velika pacifička mrlja smeća, područje između Havaja i Kalifornije u kojem se gomilaju ogromne količine plastičnog otpada, možda je dostigla takve razmere da utiče čak i na boju okeana. Novo istraživanje ukazuje na to da bi nagomilavanje mikroplastike moglo da bude razlog zbog kojeg voda u ovom delu Pacifika tokom poslednje dve decenije postaje sve plavlja i zelenija.
Iako na prvi pogled promena boje može delovati kao prirodna pojava, naučnici upozoravaju da bi iza nje moglo da se krije ozbiljnije upozorenje o razmerama plastičnog zagađenja.
Velika pacifička mrlja smeća nije ostrvo otpada kakvim se često prikazuje na ilustracijama. Reč je o ogromnom području u kojem okeanske struje zadržavaju plastični otpad, od odbačenih ribarskih mreža do ambalaže za hranu i piće. Veliki deo zagađenja čine sitni fragmenti plastike, odnosno mikroplastika, koji su često nevidljivi golim okom.
Prema istraživanju objavljenom u časopisu Communications Earth & Environment, naučnici sa Univerziteta u Bergenu u Norveškoj utvrdili su da bi upravo ove sitne čestice mogle da utiču na način na koji voda reflektuje svetlost.
Satelitski snimci otkrili promenu boje vode
Istraživači su analizirali podatke satelitskih posmatranja prikupljene tokom 20 godina, u periodu od 2002. do 2022. godine. Uočili su značajne promene u refleksiji plave i zelene svetlosti na području Velike pacifičke mrlje smeća i oko njega, u poređenju sa okolnim delovima okeana.
Prema njihovim zaključcima, ove promene mogle bi da daju vodi izraženiju plavozelenu, odnosno cijan nijansu. Kako bi utvrdili šta bi moglo da izazove takvu pojavu, naučnici su sproveli simulacije i ispitivali različite moguće faktore, uključujući prirodne promene u količini i sastavu fitoplanktona, mikroskopskih organizama koji imaju važnu ulogu u morskim ekosistemima.
Međutim, kada su u modele uključili prisustvo plastike, verovatnoća pojave boje zabeležene na satelitskim snimcima značajno je porasla.
Istraživači su prethodno ispitivali i kako mikroplastika reaguje na svetlost. Dan Koestner, jedan od autora studije i naučnik koji se bavi optikom okeana, pravio je laboratorijske uzorke od plastičnog otpada i testirao ih pomoću svetlosnih izvora i lasera.
Cilj je bio da se utvrdi kakav svetlosni spektar proizvode čestice mikroplastike i da li se njihov uticaj može registrovati satelitskim posmatranjem.
Ipak, naučnici naglašavaju da je potrebno dodatno istraživanje kako bi se potvrdilo da je upravo plastika neposredan i isključiv uzrok promene boje vode. Sledeći korak podrazumeva odlazak na područje Velike pacifičke mrlje smeća i direktno uzorkovanje vode, što je logistički zahtevno i skupo.
Gde završava plastika koja nestane sa površine okeana?
Jedan od najvećih problema u istraživanju plastičnog zagađenja jeste to što naučnici još nemaju potpunu sliku o tome gde završava sav otpad koji dospe u mora i okeane.
Prema procenama, u okeane svake godine dospe i do 13 miliona metričkih tona plastike, dok je na površini pronađeno svega oko 250.000 tona.
Ovaj nesklad poznat je kao paradoks nestale plastike. Jedno od mogućih objašnjenja jeste da se veći plastični predmeti vremenom raspadaju na sve sitnije delove, uključujući mikroplastiku koju je mnogo teže otkriti i izmeriti.
Istraživači smatraju da bi nova metoda posmatranja pomoću satelita mogla da pomogne u praćenju ovog problema. Ako se potvrdi da mikroplastika ostavlja prepoznatljiv trag u načinu na koji okean reflektuje svetlost, slična analiza mogla bi da se primeni i na drugim morskim područjima za koja se sumnja da sadrže visoke koncentracije plastičnih čestica.
Mikroplastika ugrožava morske ekosisteme
Posledice plastičnog zagađenja ne zaustavljaju se na promenama u izgledu okeana. Mikroplastiku mogu da unesu morski organizmi, nakon čega čestice mogu da prolaze kroz lanac ishrane. Pronađene su i u morskim plodovima koje ljudi konzumiraju.
Osim toga, ove čestice mogu da prenose zagađujuće materije i potencijalno ometaju sposobnost okeana da prenosi i skladišti ugljenik.
Naučnici poslednjih godina razvijaju sve naprednije metode za otkrivanje plastičnog otpada pomoću satelita i dronova. Ipak, mikroplastiku je posebno teško detektovati jer se meša sa fitoplanktonom i drugim prirodnim materijama u vodi.
Ričard Tompson, profesor biologije mora sa Univerziteta u Plimutu, koji nije učestvovao u istraživanju, ocenjuje da bi mogućnost otkrivanja promena iz svemira mogla značajno da olakša praćenje zagađenja i smanji potrebu za dugotrajnim ručnim analizama uzoraka.
Ukoliko se potvrdi da se mikroplastika u okeanu nagomilala u tolikim količinama da može da utiče i na njegovu boju, to bi bio još jedan pokazatelj koliko je teško sagledati pune razmere plastičnog zagađenja.
Foto: Magnific/KimSunHo
