Nova studija upozorava da se monomeri tečnih kristala iz elektronskih uređaja akumuliraju u organima ugroženih morskih vrsta.
Potencijalno toksične hemikalije iz svakodnevnih elektronskih uređaja otkrivene su u morskom svetu, što naučnici opisuju kao hitan „poziv na buđenje“. Monomeri tečnih kristala (LCM) ključne su komponente uređaja koje verovatno imate u svom domu, poput laptopova, televizora i ekrana pametnih telefona.
LCM kontrolišu prolazak svetlosti kroz male i velike ekrane, omogućavajući prikaz visokokvalitetnih slika koje potrošači sve više preferiraju. Međutim, zbog njihove široke upotrebe, LCM su postali sveprisutni na Zemlji, mogu se pronaći u zatvorenom vazduhu, prašini, pa čak i u otpadnim vodama, odakle na kraju dospevaju u priobalna područja.
Prethodna istraživanja povezivala su LCM sa zdravstvenim rizicima kod ljudi i nekih vodenih vrsta, ali se manje zna o tome kako se ovi zagađivači kreću kroz morske lance ishrane i da li utiču na vršne predatore.
Kako su hemikalije iz elektronskog otpada dospele u morske životinje
Istraživač Bo Liang i njegov tim analizirali su uzorke tkiva indo-pacifičkih grbavih delfina i bezperajnih pliskavica u Južnom kineskom moru, važnom staništu ovih ugroženih životinja. Uzorci su prikupljani u periodu od 2007. do 2021. godine.
Naučnici su ispitivali uzorke sala (masnog tkiva), mišića, jetre, bubrega i mozga na prisustvo 62 pojedinačna LCM jedinjenja. Studija, objavljena u časopisu Environmental Science and Technology, pokazala je da su četiri jedinjenja činila većinu detektovanih supstanci, prenosi Euronews Green.
Prema nalazima istraživanja, većina LCM pronađenih kod delfina i pliskavica verovatno potiče sa televizijskih i kompjuterskih ekrana, dok manji deo dolazi sa pametnih telefona.
Iako su zagađivači uglavnom bili koncentrisani u masnom tkivu, istraživači su naveli da su bili „iznenađeni“ kada su male količine otkrivene i u drugim organima, posebno u mozgu. Tim ističe da to ukazuje na potencijalni zdravstveni rizik zbog mogućih neurotoksičnih efekata.
Nivo LCM u masnom tkivu pliskavica ranije je postepeno rastao, ali je počeo da opada kako su proizvođači prelazili na LED ekrane za televizore.
„Poziv na buđenje“ za zaštitu okeana
„U dodatnim laboratorijskim testovima, nekoliko uobičajenih LCM jedinjenja, uključujući četiri glavna pronađena u uzorcima, promenilo je aktivnost gena povezanih sa popravkom DNK i deobom ćelija u kultivisanim ćelijama delfina“, navodi se u studiji. „Ovi rezultati ukazuju da bi ova jedinjenja mogla negativno uticati na morske sisare.“
Naučnici sada pozivaju na dalja istraživanja efekata zagađenja LCM-om na divlje životinje, apelujući na donosioce odluka da uvedu „hitne“ regulatorne mere i unaprede upravljanje elektronskim otpadom.
„Naše istraživanje pokazuje da LCM iz svakodnevne elektronike nisu samo zagađenje, oni se akumuliraju u mozgovima ugroženih delfina i pliskavica“, izjavio je Juhe He, istraživač sa Gradskog univerziteta u Hong Kongu i jedan od autora studije.
„Ovo je poziv na buđenje: hemikalije koje pokreću naše uređaje sada prodiru u morski svet i moramo odmah reagovati kada je reč o elektronskom otpadu kako bismo zaštitili zdravlje okeana i, na kraju, nas same.“
Foto: Freepik
