Dok se Evropa suočava sa novim talasima ekstremnih vrućina, sve više pažnje privlači fenomen poznat kao „urbano toplotno ostrvo“ – pojava zbog koje su pojedini delovi gradova i do nekoliko stepeni topliji od okolnih područja.
Asfalt, beton, gust raspored zgrada i saobraćaj stvaraju okruženje koje tokom dana upija ogromne količine toplote, a zatim je polako oslobađa tokom noći. Zbog toga stanovnici pojedinih gradskih četvrti često osećaju znatno više temperature nego ljudi koji žive u predgrađima ili zelenijim delovima grada.
Stručnjaci upozoravaju da posledice nisu samo neprijatnost. Dugotrajna izloženost visokim temperaturama povezuje se sa povećanim rizikom od kardiovaskularnih bolesti, respiratornih problema i drugih zdravstvenih komplikacija, posebno kod starijih osoba i hroničnih bolesnika.
Ne postoji univerzalno rešenje
Iako se često govori o gradovima kao jedinstvenom problemu, stručnjaci ističu da svaka sredina ima svoje specifičnosti.
Dok se gradovi poput Dubaija ili Sidneja bore sa uticajem pustinjskog okruženja i intenzivnog sunčevog zračenja, drugi, poput Atine, imaju problem sa slabom cirkulacijom vazduha zbog guste izgradnje i geografskog položaja.
Zbog toga strategije za rashlađivanje moraju biti prilagođene lokalnim uslovima. Rešenja koja daju rezultate u jednom gradu ne moraju nužno biti uspešna u drugom.
Zeleni krovovi, hladniji trotoari i više hlada
Brojni gradovi širom sveta već eksperimentišu sa različitim metodama borbe protiv vrućine.
Singapur, koji se zagreva gotovo dvostruko brže od globalnog proseka, ulaže u zelene površine, dodatni hlad i podzemne sisteme za hlađenje. U pojedinim delovima Los Anđelesa korišćeni su reflektujući materijali na kolovozima kako bi se smanjilo zagrevanje površina tokom leta.
Ipak, ni ova rešenja nisu bez kontroverzi. Dok pojedini stručnjaci smatraju da reflektujuće površine mogu doprineti nižim temperaturama, drugi upozoravaju da odbijanje sunčevih zraka može povećati osećaj toplote kod pešaka ako se ne primeni pažljivo.
Drveće može da pomogne, ali nije dovoljno samo saditi ga
Sadnja drveća često se navodi kao jedno od najjednostavnijih i najefikasnijih rešenja. Gradovi poput Medeljina u Kolumbiji i Santjaga u Čileu poslednjih godina investirali su milione dolara u stvaranje zelenih koridora i povećanje broja stabala.
Međutim, stručnjaci upozoravaju da nije dovoljno samo posaditi što više drveća. Važno je odabrati odgovarajuće vrste, voditi računa o količini vode koja im je potrebna i pažljivo planirati lokacije na kojima će pružiti najveću korist stanovnicima.
Drvo koje pravi hlad na dečjem igralištu ili prometnoj pešačkoj zoni može imati mnogo veći efekat na kvalitet života nego ono posađeno na manje korišćenim površinama.
Budućnost je u pametnim rešenjima
Nove tehnologije mogle bi da promene način na koji se prilagođavamo ekstremnim temperaturama.
Stručnjaci predviđaju da bi aplikacije za navigaciju u budućnosti mogle da nude rute sa najviše hlada, prilagođene dobu dana i vremenskim uslovima.
Istovremeno, razvijaju se novi materijali koji ne samo da odbijaju sunčevu svetlost, već tokom noći upijaju vlagu, a zatim je tokom dana isparavaju i tako doprinose hlađenju okoline.
Pored infrastrukturnih rešenja, sve više gradova uvodi i posebne planove za zaštitu stanovništva tokom toplotnih talasa, uključujući sisteme ranog upozoravanja i posebne službenike zadužene za upravljanje rizicima od ekstremnih vrućina.
Gradovi budućnosti moraće da budu otporniji na toplotu
Klimatske promene već menjaju način na koji živimo, a gradovi se nalaze na prvoj liniji tog izazova.
Ekstremne vrućine ne utiču samo na zdravlje. One određuju koliko vremena provodimo napolju, koliko energije trošimo na hlađenje prostora i koliko su naši gradovi prijatni za život.
Foto: Unsplash/Azzedine Rouichi
