Za svega godinu dana naučnici su identifikovali čak 1.121 novu morsku vrstu, čime je ostvaren najveći napredak do sada u okviru međunarodnog projekta Ocean Census. Otkrića pokazuju koliko je okeanski svet i dalje neistražen, ali i koliko je važno ubrzati njegovo proučavanje i zaštitu.
Tri nove vrste dnevno
Od aprila 2025. do marta 2026. godine istraživači su otkrili ukupno 1.121 morsku vrstu koja do sada nije bila poznata nauci. To znači da su u proseku svakog dana dokumentovane tri nove vrste, što predstavlja najveći rezultat od pokretanja međunarodne inicijative Ocean Census.
U projektu učestvuje više od 1.500 naučnika iz brojnih istraživačkih institucija širom sveta. Program su 2023. godine pokrenuli Fondacija Nipon i istraživački institut Nekton, uz podršku Ujedinjenih nacija kroz Deceniju nauke o okeanima za održivi razvoj, kako piše OceanoGraphic.
Istraživanja od Arktika do najvećih okeanskih dubina
Tokom protekle godine organizovano je 13 naučnih ekspedicija u saradnji sa vodećim svetskim istraživačkim institucijama. Ekspedicije su obuhvatile područja od Arktika i Pacifika do Indijskog i Južnog okeana, uključujući dubine veće od 6.500 metara.
U odnosu na prethodni period, broj otkrivenih vrsta povećan je za 54 odsto, što ovu godinu čini najuspešnijom od osnivanja programa.
Među otkrićima i “ajkula-duh” i neobični dubokomorski organizmi
Novootkrivene vrste pokazuju koliko je život u okeanima raznovrstan. Među njima se nalazi takozvana ajkula-duh, daleki srodnik ajkula i raža koja nastanjuje dubine Koralnog mora.
Naučnici su kod obale Japana pronašli i sićušnog mnogočetinaša koji živi unutar staklastih dubokomorskih sunđera, dok je u vodama Južnih Sendvičkih ostrva otkriven neobičan mesožderski sunđer koji pomoću sitnih struktura nalik kukama hvata i vari rakove.
Kod obale Istočnog Timora identifikovane su i nove vrste nemertina čiji toksini privlače pažnju istraživača zbog mogućeg potencijala u razvoju terapija za bolesti poput Alchajmerove bolesti i šizofrenije.
Čak 90 odsto morskih vrsta još nije otkriveno
Iako je broj novih otkrića impresivan, naučnici procenjuju da čak 90 odsto vrsta koje žive u okeanima još nije dokumentovano. Zbog klimatskih promena, zagađenja i sve većeg pritiska na dubokomorske ekosisteme, postoji bojazan da bi pojedine vrste mogle nestati pre nego što budu otkrivene.
„U trci smo s vremenom da razumemo i zaštitimo život u okeanu pre nego što ga izgubimo“, poručila je dr Mišel Tejlor, direktorka naučnog tima programa Ocean Census. Kako ističe, ubrzavanje procesa otkrivanja novih vrsta i javno deljenje podataka ključni su za donošenje budućih odluka o zaštiti okeana.
Slično smatra i Johei Sasakava, predsednik Fondacije Nipon, koji naglašava da će prikupljeni podaci predstavljati važnu osnovu za očuvanje morskih ekosistema i buduća naučna istraživanja.
Cilj je otkrivanje 100.000 novih vrsta
Identifikacija novih vrsta nekada je trajala i nekoliko decenija, ali Ocean Census danas koristi tehnologije poput snimanja visoke rezolucije, sekvenciranja DNK i mašinskog učenja kako bi taj proces značajno ubrzao.
Ambiciozan cilj projekta jeste da tokom prvih deset godina rada dokumentuje čak 100.000 novih morskih vrsta, stvarajući najveću otvorenu bazu podataka o biodiverzitetu okeana do sada.
„Trošimo milijarde dolara tragajući za životom na Marsu ili istražujući tamnu stranu Meseca. Otkrivanje najvećeg dela života na našoj planeti, u okeanima, košta samo mali deo tog iznosa. Pitanje nije da li to možemo da priuštimo, već da li možemo da priuštimo da to ne uradimo“, poručio je Oliver Stids, direktor projekta Ocean Census.
Foto: Unsplash/Georgi Kalaydzhiev
